Là nơi trấn giữ phía Đông kinh thành Thăng Long xưa, đền Bạch Mã mang vẻ đẹp cổ kính, trang nghiêm, cùng nhiều câu chuyện văn hóa - lịch sử gắn liền với Thủ đô Hà Nội.

Đền Bạch Mã tọa lạc tại số 76 phố Hàng Buồm, giữa khu phố tấp nập người qua lại. Bước chân qua cổng đền, du khách sẽ đi vào không gian tĩnh mịch, trong lành, tách biệt hẳn với sự ồn ào, nhộn nhịp bên ngoài.

Đây là nơi nhiều người dân, du khách lựa chọn ghé đến trong những ngày đầu năm mới Bính Ngọ 2026 để cầu bình an, may mắn.

Trong các di tích thuộc "tứ trấn", đền Bạch Mã trấn phía Đông, được xây dựng sớm hơn cả. Ngôi đền thờ thần Long Đỗ, vị thần gắn với núi Nùng, nơi tiếp nhận khí thiêng của sông núi kinh đô. 

Theo tài liệu của Ban quản lý đền Bạch Mã, thời nước ta bị nhà Đường ở phương Bắc đô hộ, viên quan Cao Biền từng đắp thành Đại La nhưng đất liên tục sụt lở.

Thấy thần Long Đỗ hiện lên linh hiển, Cao Biền hoảng sợ, lập tức dùng bùa phép và chôn đồng sắt nhằm trấn yểm long mạch. Nhưng ngay trong đêm, sấm sét nổi lên, đánh tan mọi thứ. Biết không thể khuất phục được vị thần linh thiêng nước Nam, hắn bèn lập đền thờ, cầu xin sự phù hộ.

Đền Bạch Mã còn gắn với truyền thuyết dựng thành của vua Lý Thái Tổ. Năm 1010, nhà vua dời đô từ Hoa Lư về Đại La. Khi xây dựng kinh thành Thăng Long, công trình nhiều lần hoàn thành rồi lại sụp đổ.

Vua bèn sai người tới đền cầu thần, chợt thấy một con ngựa trắng từ trong đền phi ra. Ngựa đi một vòng quanh khu đất, đến đâu in dấu chân đến đó rồi quay trở lại đền và biến mất. Nhà vua theo những dấu chân ấy cho đắp thành thì công trình không còn đổ sập, vì thế phong thần làm Thành hoàng Thăng Long.

Trải qua nhiều lần trùng tu, đặc biệt là đợt tôn tạo lớn vào năm 1839, ngôi đền hiện nay mang đậm dấu ấn kiến trúc thời Nguyễn với bố cục hài hòa trên một trục chính. Điểm độc đáo là hệ thống mái vòm “vỏ cua” nối liền các tòa nhà, tạo nên không gian liên hoàn, rộng rãi và thoáng đãng...

(Còn tiếp)