Được làm từ nguyên liệu “trời ban” chỉ có theo mùa ở Tây Bắc, món ăn này hút khách Hà Nội nhờ hương vị lạ miệng với lớp vỏ dẻo thơm, còn phần nhân béo ngậy, “nổ bôm bốp”.

Ở một số tỉnh thành vùng núi phía Đông Bắc như Cao Bằng, Lạng Sơn, Tuyên Quang, Thái Nguyên, Phú Thọ…, hằng năm, cứ đến tháng 3, 4 âm lịch là bà con dân tộc Tày lại vào rừng, khai thác trứng kiến đen (có nơi gọi là kiến ngạt).

Đây là nguyên liệu khá quen thuộc trong ẩm thực bản địa, được người dân tận dụng và chế biến thành nhiều món ngon. Trong đó, phổ biến và được ưa chuộng hơn cả là bánh trứng kiến.

Vào dịp tết Thanh minh, bánh trứng kiến cũng trở thành món ăn không thể thiếu trong mâm cỗ cúng dâng lên tổ tiên của người Tày, thể hiện lòng thành kính và tưởng nhớ người thân đã khuất.

Chị Nông Ly (xã Lâm Bình, tỉnh Tuyên Quang) cho biết, bánh trứng kiến mỗi năm chỉ có một mùa, khoảng cuối xuân đầu hè. Bởi thời điểm này, loài kiến đen trong rừng mới đẻ trứng.

“Tuy nhiên, chỉ trứng của kiến đen mới có thể khai thác làm thực phẩm, còn trứng của kiến vàng (có nơi gọi kiến vống) thì không”, chị Ly nói.

Theo người phụ nữ này, kiến đen sống trong rừng có thân nhỏ, đuôi nhọn và thường làm tổ trên cây vầu, sau sau… hay trên vách núi cao.

Trứng của chúng thường có màu trắng sữa, kích cỡ nhỏ bằng hạt gạo và chắc mẩy.

Khi khai thác nguyên liệu này, người địa phương cũng chú ý chọn ngày nắng, khô ráo để trứng kiến không bị dính bùn đất và kiến không bị bết vào trứng. Nhờ đó, quá trình sơ chế trứng kiến cũng thuận tiện hơn và không làm ảnh hưởng đến chất lượng món ăn.

Chị Ly cho hay, việc thu hoạch trứng kiến khá vất vả và tiềm ẩn nguy hiểm. Khi phát hiện tổ kiến trên cành cao, bà con phải leo trèo cẩn thận rồi thao tác thật nhanh và khéo để không bị kiến bâu và nhựa kiến dính lên người...

(Còn tiếp)