Khi AI có thể chấm điểm phát âm, phân tích lỗi ngữ pháp và xây dựng lộ trình học cá nhân hóa, vấn đề không còn là “có cần giáo viên tiếng Anh hay không”, mà là “giáo viên ở trình độ nào để không bị tụt lại phía sau công nghệ”.

Khác với việc học tiếng Anh như một ngoại ngữ, mô hình ngôn ngữ thứ hai đòi hỏi tiếng Anh phải hiện diện trong đời sống và giao tiếp hằng ngày. Ở đó, giáo viên không còn là người “truyền thụ kiến thức ngữ pháp” mà phải là người “kiến tạo môi trường ngôn ngữ”.

Tuy nhiên, thực tiễn cho thấy khoảng cách giữa mục tiêu và năng lực triển khai vẫn còn rất lớn. Theo thống kê của Bộ Giáo dục và Đào tạo, tỷ lệ giáo viên tiếng Anh đạt chuẩn năng lực (từ B2 trở lên theo khung tham chiếu châu Âu) ở bậc tiểu học vẫn còn hạn chế, đặc biệt tại khu vực nông thôn, miền núi.

Thiếu hụt nghiêm trọng giáo viên tiếng Anh đặc biệt tại khu vực nông thôn và miền núi

Tình trạng thiếu hụt không chỉ dừng ở con số, mà đã hiện hữu rõ rệt trong tổ chức dạy học. Tại Trường Phổ thông Dân tộc Bán trú Tiểu học Mường Lạn (Sốp Cộp, Sơn La), với 54 lớp học nhưng chỉ có 2 giáo viên tiếng Anh. Có những lớp học gộp tới ba lớp 4, khiến sĩ số tăng cao, kéo theo hệ lụy trực tiếp đến chất lượng giảng dạy, khả năng tương tác và hiệu quả tiếp thu của học sinh.

Ở quy mô toàn quốc, áp lực càng rõ rệt. Ước tính, hệ thống giáo dục cần bổ sung khoảng 12.000 giáo viên tiếng Anh bậc mầm non, 10.000 giáo viên bậc tiểu học, đồng thời bồi dưỡng ít nhất 200.000 giáo viên có khả năng sử dụng tiếng Anh trong giảng dạy vào năm 2030. Những con số này cho thấy nếu không giải quyết đồng thời bài toán số lượng và chất lượng, mục tiêu đưa tiếng Anh trở thành ngôn ngữ thứ hai khó có thể đi vào thực chất.