Giáo sư Vũ Hà Văn cho rằng việc dạy và học Toán hiện nay bộc lộ hai điểm nghẽn lớn là giáo trình chỉ phù hợp với thời điểm 30-50 năm trước, không cập nhật với nhu cầu công nghệ, còn phương pháp giảng dạy tương đối truyền thống, nặng lý thuyết.

GS Nguyễn Thị Thanh Mai, Giám đốc Đại học Quốc gia TPHCM cho biết, dù sở hữu đội ngũ nhà toán học chất lượng cao và nhiều học sinh giỏi Toán, việc kết nối Toán học với công nghệ và ứng dụng thực tiễn trong chương trình đào tạo vẫn còn hạn chế. Trong khi đó, xu hướng quốc tế đang chuyển mạnh sang tăng cường tư duy mô hình hóa, tư duy tính toán, liên ngành và khả năng vận dụng kiến thức vào giải quyết các vấn đề thực tế.

Theo bà Mai, thách thức không chỉ là giúp người học thấy Toán hữu ích mà là thiết kế lại toàn bộ lộ trình học Toán. Từ phổ thông đến sau đại học, người học cần được phát triển rõ ràng các năng lực như mô hình hóa, xác suất - thống kê, tối ưu, thuật toán, tính toán khoa học, phân tích dữ liệu và làm việc liên ngành.

Toán học vì vậy không thể chỉ là môn học nền tảng theo nghĩa truyền thống, mà phải trở thành: Ngôn ngữ thiết kế của công nghệ, công cụ giải bài toán của doanh nghiệp, hạ tầng tri thức của đổi mới sáng tạo.

Để làm được điều đó, chiến lược phát triển Toán học và nâng cao xếp hạng đại học của hệ thống ĐH Quốc gia TPHCM cần hướng tới xây dựng hệ sinh thái đào tạo, nghiên cứu liên thông, tích hợp cao từ phổ thông đến sau đại học. Trong đó, Trường Phổ thông Năng khiếu đóng vai trò khởi đầu trong việc phát hiện, bồi dưỡng và định hướng tài năng.

Các cơ sở giáo dục cần mạnh dạn thiết kế lại chương trình dạy học Toán theo yêu cầu xã hội, triển khai nhanh và quyết liệt để không bỏ lỡ cơ hội phát triển. Những giải pháp khả thi gồm: Nhóm nghiên cứu - giảng dạy liên cấp; Học phần tích hợp giữa phổ thông và đại học; Chương trình liên ngành, liên trường; Trải nghiệm nghiên cứu sớm cho học sinh. 

GS.TS Nguyễn Thị Thanh Mai nhấn mạnh cần một sự chuyển dịch đồng bộ trên ba phương diện: Từ dạy Toán như hệ tri thức khép kín đến năng lực giải quyết vấn đề mở; Từ đào tạo rời rạc đến lộ trình liên thông phát hiện - bồi dưỡng - phát triển nhân tài; Từ cung cấp chương trình sẵn có đến đào tạo gắn với bài toán công nghệ và nhu cầu quốc gia.

(Còn tiếp)