Sau nhiều năm học tập và nghiên cứu tại Mỹ, Tiến sĩ Văn Phụng Trường Sơn lựa chọn trở về Việt Nam. Với ông, đây là cơ hội đồng hành cùng những sinh viên giàu tiềm năng và góp phần xây dựng môi trường nghiên cứu thực chất ngay tại quê nhà.

Theo TS Sơn, có hai vấn đề lớn mà Việt Nam cần giải quyết nếu muốn thu hút và giữ chân các nhà khoa học trẻ: Thu nhập và môi trường nghiên cứu.

Ông cho rằng ở tầng sâu nhất, người làm khoa học chỉ mong có thời gian và không gian để được nghiên cứu và trao đổi học thuật tự do cùng các đồng nghiệp giỏi.

Nhớ lại thời còn học cao học, TS Sơn kể rằng bạn bè của ông có thể dành cả buổi chiều để tranh luận về những bài toán mà người ngoài nhìn vào tưởng rất nhỏ. Chính những cuộc trao đổi như vậy đã nuôi dưỡng sự sáng tạo, rèn luyện khả năng tư duy và giải quyết vấn đề.

Theo ông, thách thức của khoa học Việt Nam không chỉ nằm ở kinh phí hay trang thiết bị mà còn ở việc xây dựng một cộng đồng học thuật năng động, nơi các nhà nghiên cứu được tự do trao đổi ý tưởng và đặt ra những câu hỏi mới.

"Tôi luôn ấp ủ một giấc mơ rằng các hoạt động toán học tại TPHCM sẽ trở nên sôi động như bất kỳ trung tâm học thuật lớn nào trên thế giới", ông nói. Trong hình dung của ông, sinh viên tại TPHCM sẽ có cơ hội tham dự các seminar khoa học tiên phong gần như hằng tuần, được tiếp xúc thường xuyên với các ý tưởng mới nhất của thế giới.

Ông tin rằng Việt Nam nói chung và TPHCM nói riêng có rất nhiều nhà toán học tài năng. Tuy nhiên, để tạo ra một mạng lưới học thuật có chiều sâu, hoạt động thường xuyên và đủ sức hút thì cần những không gian học thuật đủ lớn, đủ uy tín và bền vững.

Giấc mơ ấy được ông cụ thể hóa bằng một hình ảnh rất rõ ràng: Một viện nghiên cứu toán học ứng dụng tầm cỡ quốc tế tại TPHCM, tương tự Viện Courant của Mỹ.

Theo ông Sơn, ở hầu hết các quốc gia có nền khoa học phát triển, những viện nghiên cứu như vậy luôn đóng vai trò hạt nhân, quy tụ nhân tài, kết nối quốc tế và nuôi dưỡng các thế hệ nhà nghiên cứu trẻ. Ông cũng kỳ vọng Đại học Quốc gia TPHCM có thể trở thành đơn vị tiên phong trên hành trình đó thông qua chương trình VNU350...

(Còn tiếp)