Từ cậu học sinh giành huy chương vàng Olympic Toán quốc tế với điểm số tuyệt đối năm 1984, Giáo sư Đàm Thanh Sơn đã trở thành một trong những nhà vật lý lý thuyết gốc Việt có ảnh hưởng lớn trên trường quốc tế.

Sinh năm 1969 tại Hà Nội, Giáo sư Đàm Thanh Sơn lớn lên trong một gia đình có truyền thống khoa học. Cha ông là Giáo sư Dược học Đàm Trung Bảo, mẹ là Phó Giáo sư, Tiến sĩ Sinh hóa Nguyễn Thị Hảo. Ngay từ nhỏ, ông đã bộc lộ năng khiếu đặc biệt về toán học.

Theo nhiều tài liệu, từ khi học lớp 2, ông đã có thể giải các bài toán dành cho học sinh lớp 10. Nhờ năng lực nổi trội, ông được Sở Giáo dục Hà Nội khi đó cho phép học vượt cấp môn Toán.

Trước khi sang Liên Xô học tập, ông theo học tại Trường THPT chuyên Khoa học Tự nhiên (Đại học Tổng hợp Hà Nội).

Năm 1984, khi mới 15 tuổi, Đàm Thanh Sơn giành huy chương vàng Olympic Toán học quốc tế (IMO) tổ chức tại Praha (Tiệp Khắc cũ) với điểm số tuyệt đối 42/42, trở thành một trong những học sinh Việt Nam gây ấn tượng mạnh trên đấu trường toán học quốc tế thời điểm đó.

Tuy đạt thành tích xuất sắc trong toán học, ông lại lựa chọn theo học vật lý tại Đại học Tổng hợp Lomonosov ở Moskva (Nga). Sau khi tốt nghiệp đại học năm 1991, ông tiếp tục nghiên cứu và nhận bằng tiến sĩ vật lý tại Viện Nghiên cứu Hạt nhân Moskva năm 1995.

Sau khi bảo vệ luận án tiến sĩ, Đàm Thanh Sơn lần lượt làm việc tại nhiều trung tâm nghiên cứu và trường đại học hàng đầu thế giới. Giai đoạn 1995-1997, ông là nghiên cứu sau tiến sĩ tại Đại học Washington. Từ năm 1997 đến 1999, ông làm việc tại Trung tâm Vật lý Lý thuyết của Viện Công nghệ Massachusetts (MIT).

Từ năm 1999 đến 2002, ông giảng dạy và nghiên cứu tại Đại học Columbia, đồng thời là học giả của chương trình RIKEN-BNL. Năm 2002, ông chuyển đến Seattle, trở thành nghiên cứu viên cao cấp tại Viện Lý thuyết Hạt nhân và giáo sư của Đại học Washington.

Năm 2012, ông được bổ nhiệm làm University Professor tại Đại học Chicago - chức danh học thuật cao nhất của trường.

(Còn tiếp)