Đằng sau hai Giải thưởng Hồ Chí Minh của gia đình NSND Nguyễn Thị Hiển và cố NSND Bùi Đình Hạc là hàng chục năm mỗi người âm thầm cống hiến ở hai lĩnh vực - múa và điện ảnh.

Múa và điện ảnh là hai con đường hoàn toàn khác biệt nhưng NSND Nguyễn Thị Hiển và NSND Bùi Đình Hạc đã tìm được tiếng nói chung suốt mấy chục năm. Dù không đi sâu vào chuyên môn múa, ông Hạc có cảm quan nghệ thuật sắc bén đôi khi đọc bản thảo, xem và góp ý cho các tiết mục của vợ. Bà Hiển cho rằng mình chịu nhiều ảnh hưởng từ chồng.

Về phần ông, NSND Bùi Đình Hạc bước vào điện ảnh từ năm 1949, từng giữ chức Giám đốc Hãng phim Tài liệu & Khoa học Trung ương, Cục trưởng Cục Điện ảnh, với 50 năm tuổi nghề và hàng chục giải thưởng quốc tế và trong nước. Năm 2007, ông được trao Giải thưởng Hồ Chí Minh cho cụm 7 tác phẩm điện ảnh xuất sắc, trong đó có Nước về Bắc Hưng Hải, Đường về quê mẹ, Nguyễn Văn Trỗi, Hồ Chí Minh - Chân dung một con người... Tên ông còn được ghi riêng trong Từ điển Bách khoa Liên Xô - một vinh dự hiếm có với nghệ sĩ Việt Nam.

Năm 2002, sau khi đã nghỉ hưu, ông tiếp tục cho ra mắt bộ phim truyện sử thi Hà Nội 12 ngày đêm - tác phẩm nổi tiếng, thành công cả ở Việt Nam và các liên hoan phim quốc tế, đánh dấu một dấu mốc quan trọng trong sự phát triển của dòng phim chiến tranh của đất nước.

Khi ông qua đời năm 2023 ở tuổi 90 sau hơn 5 năm chống chọi bệnh tật, Đại sứ Đặc mệnh Toàn quyền Liên bang Nga tại Việt Nam đọc tin trên báo, nhận ra đây chính là đạo diễn từng học tại trường đào tạo điện ảnh danh tiếng của Liên Xô và đoạt giải Vàng tại Liên hoan phim Moscow lần thứ nhất và nhiều giải thưởng quốc tế khác. Ông lập tức viết một lá thư trang trọng, đóng dấu gửi qua Bộ Văn hóa để chuyển lời chia buồn đến gia đình. Đến nay, NSND Nguyễn Thị Hiển vẫn giữ lá thư đó.

Về phía mình, năm 2022, NSND Nguyễn Thị Hiển cũng được trao Giải thưởng Hồ Chí Minh cho cụm 3 tác phẩm Hoa phong lan trên đỉnh Truông Bồn, Xuân về trên bản Khơ Mú và Bức tranh thôn nữ. Đây là thời điểm gia đình trở thành trường hợp đặc biệt trong lịch sử nghệ thuật nước nhà khi cả 2 vợ chồng đều được vinh danh ở giải thưởng cao quý nhất.

(Còn tiếp)