Trong khi thế giới dõi theo căng thẳng Trung Đông, một con số gây choáng váng xuất hiện phía sau: các tập đoàn dầu khí lớn nhất thế giới đang kiếm tới 30 triệu USD mỗi giờ từ cú sốc giá dầu.

Con số này không chỉ gây sốc về quy mô mà còn phơi bày một nghịch lý quen thuộc của kinh tế toàn cầu: chiến tranh có thể tàn phá nhiều thứ, nhưng với một số ngành, nó lại là cơ hội sinh lời khổng lồ.

Tác động của cuộc chiến Iran không dừng ở thị trường năng lượng. Với vai trò là huyết mạch của nền kinh tế, giá dầu tăng có thể kéo theo hàng loạt hiệu ứng dây chuyền.

Chi phí sản xuất tăng, lạm phát leo thang và nguy cơ suy thoái trở nên rõ rệt hơn. Một số tổ chức quốc tế đã cảnh báo rằng nếu căng thẳng kéo dài, kinh tế toàn cầu có thể đối mặt với một cú sốc nghiêm trọng.

Đặc biệt, tuyến vận chuyển dầu qua eo biển Hormuz, nơi chiếm tỷ trọng lớn trong thương mại năng lượng toàn cầu, trở thành điểm nghẽn chiến lược. Chỉ cần gián đoạn nhỏ cũng có thể khiến thị trường rung lắc mạnh.

Điều đáng chú ý là ngành dầu khí không cần phải “tận dụng” chiến tranh theo cách chủ động. Bản thân cấu trúc thị trường đã khiến họ trở thành bên hưởng lợi mỗi khi nguồn cung bị đe dọa.

Đây cũng là lý do vì sao khái niệm “thuế lợi nhuận bất thường” (windfall tax) thường được nhắc đến sau mỗi cuộc khủng hoảng năng lượng. Nhiều ý kiến cho rằng, một phần lợi nhuận khổng lồ này nên được tái phân bổ để hỗ trợ người tiêu dùng và thúc đẩy chuyển đổi năng lượng.

Tuy nhiên, việc áp dụng các chính sách như vậy luôn vấp phải tranh cãi, đặc biệt trong bối cảnh các quốc gia vẫn phụ thuộc lớn vào nhiên liệu hóa thạch.

Nếu nhìn rộng hơn, thế giới đang đứng giữa hai mô hình năng lượng đối lập. Một bên là hệ thống dựa vào nhiên liệu hóa thạch, lợi nhuận có thể tăng vọt trong khủng hoảng nhưng đi kèm với rủi ro và bất ổn.