NAURU - Từ một quốc đảo nhỏ bé ở Thái Bình Dương từng có GDP bình quân đầu người đứng thứ hai thế giới, Nauru từng đứng bên bờ phá sản khi nguồn tài nguyên ‘vàng trắng’ cạn kiệt.

Giữa Thái Bình Dương, cách Australia khoảng 4.000km về phía Đông Bắc, tồn tại một quốc đảo nhỏ bé với diện tích chỉ 21km2. Đó là Nauru, quốc gia vừa chính thức đổi tên thành Cộng hòa Naoero.

Với khoảng 11.000 dân, Nauru là một trong những quốc gia nhỏ nhất thế giới. Nhưng ít ai biết rằng, vào những năm 1970, hòn đảo từng là một trong những quốc gia giàu nhất hành tinh.

Nguồn gốc của sự giàu có đến từ một thứ tưởng chừng như vô giá trị: phân chim biển. Trải qua hàng nghìn năm, phân chim tích tụ trên đảo đã tạo thành lớp quặng phosphate - nguyên liệu quan trọng để sản xuất phân bón nông nghiệp.

Sau khi giành độc lập vào năm 1968, Nauru nắm toàn quyền khai thác "kho báu" này. “Cơn sốt phosphate” bắt đầu. 

Khi giá phosphate tăng vọt vào những năm 1970, GDP bình quân đầu người của Nauru được ước tính khoảng 50.000 USD, đứng thứ hai thế giới, chỉ sau Saudi Arabia.

Sự giàu có hiện hữu rõ ràng. Người dân Nauru sống trong một "thiên đường không tưởng": không thuế, y tế miễn phí, giáo dục miễn phí. Những chiếc xe hơi sang trọng như Lamborghini, Ferrari, Cadillac tràn ngập các con đường. 

Thậm chí, báo chí từng đưa tin về một cảnh sát trưởng mua Lamborghini dù không thể ngồi vừa ghế lái. Chính phủ Nauru còn sở hữu tòa nhà Nauru House trên phố Collins, từng là tòa nhà cao nhất Melbourne của Australia.

Tuy nhiên, sự bùng nổ này che giấu một thực tế đáng lo ngại: nguồn phosphate là tài nguyên có hạn. Quá trình hình thành phosphate mất hàng nghìn năm, nhưng Nauru đã khai thác cạn kiệt chỉ trong vài thập kỷ.

(Còn tiếp)