THỤY ĐIỂN - Trong khi nhiều quốc gia vẫn loay hoay với núi chất thải chất đống, Thụy Điển chỉ chôn lấp chưa đến 1% và thậm chí phải nhập khẩu từ nước ngoài để biến thứ bỏ đi thành "vàng năng lượng".

Hệ thống quản lý chất thải của Thụy Điển được đánh giá là một trong những mô hình tiên tiến nhất thế giới, với quan điểm cơ bản: rác không phải thứ bỏ đi, mà là tài nguyên. 

Chưa đến 1% rác thải sinh hoạt ở Thụy Điển bị chôn lấp, phần lớn được tái chế và chuyển thành năng lượng thông qua các nhà máy đốt rác phát điện (waste‑to‑energy).

Một nghịch lý thú vị đã xảy ra ở Thụy Điển: Hệ thống tái chế quá hiệu quả khiến Thụy Điển không còn đủ rác nội địa để vận hành các nhà máy, buộc quốc gia này phải tìm nguồn nguyên liệu từ nước ngoài.

Từ khoảng năm 2010, nước này bắt đầu nhập khẩu hàng triệu tấn rác từ các quốc gia châu Âu khác như Anh, Na Uy và Italy để sử dụng làm nhiên liệu cho các nhà máy đốt rác phát điện.

Việc Thụy Điển nhập khẩu rác không chỉ bởi thiếu rác nội địa đến mức nghiêm trọng, mà còn vì hệ thống thu gom và tái chế quá thành công. 

Khi các nhà máy xử lý rác ở Đan Mạch, Đức, Na Uy hay Anh không đủ công suất hoặc chi phí xử lý trong nước cao, họ sẵn sàng trả tiền để Thụy Điển tiếp nhận. Đây là một dịch vụ mà nhiều nước sẵn sàng chi trả hơn là xây dựng cơ sở hạ tầng phức tạp ngay tại quốc nội.

Theo dữ liệu mới nhất, Thụy Điển đã nhập gần 3,86 triệu tấn rác từ nước ngoài trong năm 2024.

Điều này đem lại cho Thụy Điển một lợi ích kép. Đầu tiên, rác trở thành nguồn nhiên liệu bổ sung cho các nhà máy năng lượng. Thứ hai, đất nước Bắc Âu này còn thu phí xử lý rác từ các quốc gia khác, biến việc giải quyết “gánh nặng của thế giới” thành dòng doanh thu bền vững.

Nhiều chính phủ phải trả phí để gửi rác sang Thụy Điển, các công ty năng lượng của nước này có thể thu khoảng 100 triệu USD mỗi năm từ dịch vụ xử lý rác quốc tế.

Hệ thống xử lý rác phát điện của Thụy Điển không chỉ dừng lại ở việc loại bỏ rác, mà còn chuyển hóa nó thành điện năng và nhiệt phục vụ đời sống hàng ngày. 

(Còn tiếp)