MỸ - Chính sách tịch thu vàng từng bị coi là "cướp của", nhưng nghịch lý thay lại là liều thuốc giúp nền kinh tế số 1 thế giới thoát khỏi vũng lầy giảm phát và bật tăng GDP ngoạn mục trong những năm sau đó.

“Hãy giao nộp vàng hoặc ngồi tù 10 năm”, đó không phải kịch bản của một bộ phim, mà là sự thật lịch sử xảy ra tại “xứ sở cờ hoa” cách đây chưa đầy một thế kỷ.

Vào thời điểm nước Mỹ chìm sâu trong cuộc Đại khủng hoảng, một sắc lệnh bất ngờ được ban hành, khiến hàng triệu công dân bỗng nhiên trở thành chủ sở hữu của thứ mà chính phủ gọi là “tài sản bất hợp pháp”.

Chỉ trong thời gian ngắn, việc nắm giữ vàng trở thành bất hợp pháp. Chính quyền yêu cầu giao nộp và chỉ vài tháng sau họ lặng lẽ đổi luật chơi, để rồi sau đó nâng giá vàng khiến người dân chịu thiệt.

Năm 1933, nước Mỹ đã trải qua 3 năm chìm trong suy thoái. Tỷ lệ thất nghiệp lên tới 25%. Sản lượng công nghiệp chỉ bằng 3/4 so với năm 1929. Hệ thống ngân hàng trên bờ vực sụp đổ.

Ngày 4/3/1933, Franklin D. Roosevelt tuyên thệ nhậm chức trong bối cảnh người dân mất niềm tin vào đồng đô la. Lúc bấy giờ, vàng vẫn là thước đo giá trị tối thượng và là nơi trú ẩn an toàn duy nhất. 

Tuy nhiên, chính quyền mới lại nhìn thấy trong những thỏi vàng đó không phải là tài sản của người dân, mà là rào cản cho kế hoạch in tiền cứu nguy nền kinh tế.

Chỉ một tháng sau khi nhậm chức, thông qua Đạo luật Ngân hàng Khẩn cấp, Roosevelt đã ký Sắc lệnh Hành pháp 6102 vào ngày 5/4/1933.

Nội dung của lệnh này vô cùng sốc vì nó cấm tích trữ vàng miếng, tiền vàng và chứng chỉ vàng trong dân; bắt buộc mọi cá nhân, tập đoàn phải giao nộp toàn bộ vàng cho Ngân hàng Dự trữ Liên bang (Fed) trước ngày 1/5/1933. 

Nếu vi phạm sẽ bị phạt tới 10.000 USD (một số tiền khổng lồ thời bấy giờ) hoặc 10 năm tù giam.

Chính phủ lập luận rằng việc "tích trữ vàng" đang làm hại nền kinh tế. Tuy nhiên, công chúng không được phép giữ lại số vàng đã mua một cách hợp pháp. Ngoại lệ duy nhất chỉ dành cho một lượng nhỏ vàng trị giá dưới 100 USD và vàng dùng trong nghệ thuật, nha khoa.

(Còn tiếp)