Tính hợp pháp, am hiểu thị trường khai thác cùng quy mô hoạt động là những điều các nhà đầu tư cần tìm hiểu trước khi tham gia mô hình nhượng quyền bưu cục.

Theo báo cáo của Cục Quản lý và Phát triển thị trường trong nước (Bộ Công Thương), quy mô thương mại điện tử (TMĐT) Việt Nam năm 2025 ước đạt hơn 30 tỷ USD và có thể tăng gấp đôi, đạt 50-70 tỷ USD vào năm 2030. Trong bối cảnh đó, dịch vụ giao nhận tiếp tục là "xương sống" của nền kinh tế số, thúc đẩy xu hướng nhượng quyền bưu cục phát triển mạnh mẽ.

Về lý thuyết, mô hình này mang lại lợi ích kép: Đơn vị chuyển phát nhanh chóng mở rộng mạng lưới, còn nhà đầu tư cá nhân có sẵn mặt bằng hoặc tài chính khiêm tốn có thể ngay lập tức khai thác hệ sinh thái TMĐT từ tài nguyên của thương hiệu. 

Thực tế, nhiều nhà đầu tư đã gặt hái thành công. Điển hình như trường hợp anh Toàn (quận Thủ Đức, TP.HCM), sau 5 năm hợp tác cùng một tập đoàn FDI, anh đã phát triển bưu cục số quy mô 40 shipper và 20 xe tải, xử lý linh hoạt các dải khối lượng hàng hóa từ dưới 3kg đến hơn 50kg.

Trái ngược cũng có không ít nhà đầu tư phải đóng cửa điểm gom, phát hàng chỉ sau vài tháng vận hành do nôn nóng chạy theo xu hướng mà bỏ qua việc thẩm định năng lực đối tác nhượng quyền. Để tránh các rủi ro đầu tư mô hình bưu cục, dưới đây là 3 yếu tố trọng yếu nhà đầu tư cần xem xét kỹ lưỡng:

Gần đây, thị trường ghi nhận sự xuất hiện ồ ạt của một số thương hiệu giao nhận mới, tận dụng uy tín từ công ty mẹ hoặc đã hoạt động ở thị trường nước ngoài để đẩy mạnh bán nhượng quyền. Tuy nhiên, việc mở rộng “nóng” tiềm ẩn rủi ro lớn cho nhà đầu tư, nhất là ở mảng pháp lý cho dịch vụ bưu chính.

Cụ thể, theo Nghị định 35/2006/NĐ-CP, nếu thương nhân Việt Nam là bên nhận quyền sơ cấp từ nước ngoài, họ phải kinh doanh theo phương thức nhượng quyền thương mại ít nhất 1 năm tại Việt Nam trước khi tiến hành cấp lại quyền (nhượng quyền thứ cấp).

Do đó, nhà đầu tư cần cẩn trọng rà soát tính pháp lý và thời gian hoạt động thực tế của pháp nhân bán nhượng quyền, tránh trường hợp thương hiệu nghe có vẻ quen thuộc nhưng pháp nhân ký kết có năng lực chưa được kiểm chứng đầy đủ và tính pháp lý chỉ ở mức tối thiểu để thực hiện nhượng quyền.

(Còn tiếp)