Việt Nam đang đối mặt với lượng chất thải rắn xây dựng gia tăng nhanh chóng, chiếm 10-12% tổng lượng chất thải đô thị (với khoảng 60.000 tấn/ngày), thậm chí lên tới 20-25% tại các đô thị lớn.

Số liệu trên được PGS.TS Văn Viết Thiên Ân, Trưởng khoa Vật liệu xây dựng, Trường Đại học Xây dựng Hà Nội, đưa ra tại hội thảo “Vật liệu xây dựng xanh - xu thế phát triển bền vững” do Báo Xây dựng tổ chức ngày 5/5.

Một số liệu khác đáng chú ý, nếu như năm 2010, tổng lượng chất thải xây dựng chỉ ở mức khoảng 1,9 triệu tấn thì đến năm 2025 đã tăng lên gần 9,6 triệu tấn, tức gấp 5 lần sau 15 năm. Thành phần chủ yếu là bê tông, gạch, vữa, đất và bùn thải, chiếm tới 70-90%. Đây đều là những vật liệu có khả năng tái chế cao, có thể quay trở lại phục vụ ngành xây dựng.

Theo ông Ân, việc tận dụng phế thải phá dỡ công trình là giải pháp quan trọng nhằm nâng cao hiệu quả sử dụng tài nguyên, giảm phát thải và thúc đẩy phát triển bền vững.

Tuy nhiên, trên thực tế, hoạt động tái chế và tái sử dụng chất thải xây dựng tại Việt Nam vẫn còn nhiều hạn chế. Một trong những nguyên nhân chính là chất lượng vật liệu tái chế chưa ổn định do thiếu hệ thống phân loại tại nguồn. Chất thải thường bị trộn lẫn, gây khó khăn trong xử lý và làm giảm giá trị sử dụng.

Bên cạnh đó, chi phí vận chuyển và xử lý còn cao, trong khi hệ thống tiêu chuẩn, quy chuẩn kỹ thuật chưa đồng bộ. Điều này khiến doanh nghiệp chưa mạnh dạn đầu tư, còn thị trường thì chưa thực sự tin tưởng vào vật liệu tái chế.

Ngoài ra, tâm lý người tiêu dùng vẫn ưu tiên vật liệu truyền thống, trong khi công nghệ sản xuất còn hạn chế và thiếu cơ chế hỗ trợ kinh tế hiệu quả. Mặt khác, sự phối hợp giữa các bên liên quan vẫn chưa chặt chẽ.

Trong bối cảnh biến đổi khí hậu, phát triển vật liệu xây dựng xanh đang trở thành xu thế tất yếu. Không chỉ dừng ở việc tiết kiệm tài nguyên, vật liệu xanh còn góp phần giảm phát thải khí nhà kính và nâng cao khả năng thích ứng của công trình.

Theo chuyên gia, để thúc đẩy lĩnh vực này, cần hoàn thiện hệ thống tiêu chuẩn, quy chuẩn, đồng thời xây dựng các chính sách ưu đãi như thuế, tỷ lệ sử dụng vật liệu tái chế trong các công trình.

(Còn tiếp)