MỸ - Dù nhiều lần cam kết hồi sinh ngành than, nhiệm kỳ của ông Donald Trump lại chứng kiến tốc độ đóng cửa nhà máy điện than nhanh nhất trong nhiều năm. Điều gì đang thực sự chi phối thị trường năng lượng Mỹ?

Theo phân tích dữ liệu của Carbon Brief, tổng công suất điện than đóng cửa trong nhiệm kỳ của Tổng thống Mỹ Donald Trump thậm chí còn cao hơn dưới các tổng thống trước đó. 

Ngoài yếu tố chi phí, tuổi đời của các nhà máy điện cũng góp phần thúc đẩy xu hướng suy giảm. Phần lớn nhà máy điện than tại Mỹ được xây dựng trong giai đoạn bùng nổ công nghiệp sau Thế chiến II, đặc biệt trong những năm 1970 và 1980. Điều này khiến nhiều cơ sở hiện nay đã hoạt động hơn bốn thập niên.

Theo dữ liệu của Global Energy Monitor, khoảng 3/4 công suất điện than của Mỹ có tuổi đời trên 40 năm, trong khi chỉ một tỷ lệ nhỏ là các nhà máy mới. Những cơ sở cũ thường có hiệu suất thấp và chi phí bảo trì cao, khiến việc tiếp tục vận hành ngày càng kém hấp dẫn.

Bên cạnh đó, các tiêu chuẩn kiểm soát ô nhiễm không khí buộc nhiều nhà máy phải đầu tư hệ thống xử lý khí thải tốn kém. Trong nhiều trường hợp, chi phí nâng cấp thậm chí còn cao hơn xây dựng một nhà máy điện mới sử dụng khí hoặc năng lượng tái tạo.

Dù xu hướng dài hạn là suy giảm, điện than tại Mỹ vẫn có những giai đoạn phục hồi ngắn hạn. Theo phân tích của Rhodium Group, sản lượng điện từ than đã tăng khoảng 13% trong năm 2025, đây là một trong số ít năm tăng trưởng sau gần một thập kỷ giảm liên tục.

Nguyên nhân chủ yếu đến từ sự biến động của thị trường. Nhu cầu điện tăng mạnh, đặc biệt từ các trung tâm dữ liệu phục vụ trí tuệ nhân tạo, đã khiến giá điện tăng. Đồng thời, giá khí tự nhiên cũng nhích lên do xuất khẩu khí hóa lỏng của Mỹ mở rộng nhanh chóng. Trong bối cảnh đó, một số nhà máy than tạm thời trở nên có lãi.

Tuy nhiên, sự phục hồi này được giới phân tích xem là ngắn hạn. Phần lớn công ty điện lực vẫn giữ kế hoạch đóng cửa các nhà máy than cũ vì chi phí vận hành dài hạn không còn cạnh tranh.