Trong bối cảnh già hóa dân số, các chuyên gia cho rằng mô hình trung tâm chăm sóc ban ngày cho người cao tuổi sẽ khả thi hơn so với các trung tâm dưỡng lão hiện nay.

Nhận định trên được đưa ra tại buổi làm việc giữa đoàn chuyên gia Quỹ Dân số Liên Hiệp Quốc (UNFPA), Tổ chức FHI360, Tổ chức HelpAge International và Bệnh viện Đa khoa Đức Giang về công tác chăm sóc người cao tuổi diễn ra mới đây.

Tại buổi làm việc, bà Trần Bích Thủy, Giám đốc Quốc gia Tổ chức HelpAge International, cho biết, trung bình mỗi người cao tuổi Việt Nam mắc khoảng 3 bệnh, chủ yếu là các bệnh mạn tính cần theo dõi và điều trị suốt đời.

Cơ cấu dân số già của Việt Nam cho thấy nhiều thách thức: 63,28% người cao tuổi sống ở khu vực nông thôn, nơi điều kiện tiếp cận dịch vụ y tế và chăm sóc còn hạn chế; 58,5% thuộc nhóm sơ lão (60-69 tuổi), gần 16% từ 80 tuổi trở lên. Phụ nữ chiếm tới 57,82% tổng số người cao tuổi.

Đáng lo ngại hơn, 35% người cao tuổi đang sống một mình, sống cùng vợ/chồng đều đã cao tuổi hoặc sống trong các hộ gia đình chỉ gồm người cao tuổi và cháu dưới 15 tuổi. Đây là nhóm đối tượng dễ rơi vào tình trạng cô đơn, suy giảm chức năng và thiếu hỗ trợ chăm sóc.

Trong khi đó, chưa đến 40% người cao tuổi được hưởng lương hưu, bảo hiểm xã hội, trợ cấp xã hội hoặc chế độ người có công. Phần lớn còn lại phải dựa vào con cháu hoặc tiếp tục lao động để mưu sinh. Theo số liệu năm 2024 của Ủy ban Quốc gia về Người cao tuổi, tỷ lệ người cao tuổi trong hộ nghèo là 3,6%, còn hộ cận nghèo lên tới 11,6%.

Từ thực trạng trên, các chuyên gia đã phân tích nhu cầu chăm sóc cũng như khả năng chi trả của người cao tuổi ở Việt Nam, đồng thời giới thiệu nhiều mô hình đang được triển khai trên thế giới như: Người cao tuổi tự chăm sóc và được chăm sóc bởi gia đình; Câu lạc bộ Liên thế hệ tự giúp nhau; chăm sóc dài hạn dựa vào cộng đồng; trung tâm chăm sóc ban ngày; trung tâm bảo trợ xã hội…

Các chuyên gia thống nhất rằng, với điều kiện kinh tế - xã hội hiện nay, Việt Nam cần một mô hình chăm sóc linh hoạt, chi phí hợp lý, dựa vào cộng đồng, có thể triển khai trên diện rộng và duy trì bền vững trong dài hạn.

(Còn tiếp)