Bệnh não mô cầu do vi khuẩn Neisseria menigitidis gây nên. Vi khuẩn này có 4 nhóm chính là A, B, C, D. Trong đó não mô cầu nhóm A và B hay gặp nhất. Nguồn lây bệnh là bệnh nhân và người lành mang trùng. Bệnh lây từ người sang người khi tiếp xúc trực tiếp qua đường hô hấp với các hạt nước bọt bị nhiễm vi khuẩn não mô cầu từ người nhiễm khuẩn sang mũi họng của người cảm nhiễm. Sự lây truyền qua đồ vật hiếm xảy ra.

Có thể có các yếu tố dịch tễ liên quan như tiếp xúc với bệnh nhân não mô cầu, nằm trong vùng có dịch với thời gian ủ bệnh phù hợp từ 2 - 10 ngày (trung bình là 3 - 4 ngày). Có biểu hiện nhiễm trùng rõ như: sốt cao đột ngột 39 - 40oC (có khi đến 40 - 410C), có thể có rét run, ho, đau họng, mệt mỏi, nhức đầu.

Trường hợp nặng có thể bị rối loạn ý thức, li bì, kích thích vật vã, có thể có co giật, hôn mê. Có thể có hội chứng viêm màng não rõ như: đau đầu dữ dội, buồn nôn, nôn, táo bón, gáy cứng, (trẻ nhỏ có thể có tiêu chảy, thóp phồng và gáy mềm).

Các dấu hiệu trên da là ban xuất huyết hoại tử hình sao (tử ban) có đường kính 1 - 5mm xuất hiện sớm và lan nhanh, thường gặp ở 2 chi dưới (tuy nhiên những tử ban này có thể kết thành đám).

Cách tốt nhất để phòng bệnh là đeo khẩu trang, tránh tiếp xúc gần với người bệnh và phun xịt hóa chất diệt khuẩn tại ổ dịch. Ngăn ngừa sự lây lan cho người khác qua đường hô hấp.

Sử dụng vắc-xin theo khuyến cáo sử dụng cho trẻ từ 2 tuổi trở lên, những đối tượng có nguy cơ phơi nhiễm cao như từ 14- 19 tuổi, hoặc những người xác định sống trong vùng ổ dịch. Vắc-xin nếu chất lượng tốt, tiêm đúng kỹ thuật thì không ảnh hưởng đến sức khoẻ. Sau tiêm 10 ngày, cơ thể sẽ có miễn dịch bảo vệ và kháng thể này sẽ giảm vào năm thứ 3, do vậy sau 3 năm kể từ mũi tiêm đầu nên tiêm nhắc mũi 2 để duy trì khả năng bảo vệ lâu dài.