Hai loại gia vị quen thuộc, gần như gia đình Việt nào cũng có trong bếp, góp phần làm món ăn đậm đà, tròn vị. Nhưng nếu lạm dụng thường xuyên, chúng có thể âm thầm ảnh hưởng đến sức khỏe.

Theo PGS.TS Trương Tuyết Mai, Phó Viện trưởng Viện Dinh dưỡng Quốc gia (Bộ Y tế), lượng muối trong khẩu phần của người Việt đã giảm từ 9,4g/người/ngày năm 2015 xuống 8,1g, nhưng vẫn gấp khoảng 1,6 lần khuyến nghị của Tổ chức Y tế Thế giới (WHO), tức dưới 5g muối/ngày đối với người trưởng thành.

Muối không chỉ đến từ lọ muối trên bàn ăn mà còn có trong các gia vị quen thuộc như nước mắm, bột canh, hạt nêm, mì chính, xì dầu và nhiều món chế biến sẵn, làm tăng lượng natri đưa vào cơ thể.

Với đường, số liệu được Cục Phòng bệnh (Bộ Y tế) công bố cho thấy trung bình người Việt tiêu thụ khoảng 46,5g đường tự do/ngày, gần gấp đôi mức dưới 25g/ngày WHO khuyến nghị để có thêm lợi ích cho sức khỏe.

Đường không chỉ dùng pha cà phê, trà hay nấu chè mà còn được sử dụng để kho, rim, ướp thực phẩm, làm nước màu, pha nước chấm và cân bằng vị trong nhiều món mặn. Trong các món cá kho, thịt kho, món rim hay nước mắm chua ngọt, đường thường được sử dụng cùng nước mắm hoặc các gia vị mặn. Mỗi lần dùng có thể không nhiều, nhưng khi đường xuất hiện trong nhiều món ăn và đồ uống trong ngày, tổng lượng đường tự do từ khẩu phần có thể tăng đáng kể.

Bên cạnh đó, bánh kẹo, đồ ăn chế biến sẵn, nước ngọt, trà đóng chai, nước tăng lực, cà phê pha sẵn cũng là những nguồn cung cấp đường. Số liệu Euromonitor cho thấy tổng lượng nước giải khát có đường tại Việt Nam tăng từ 1,59 tỷ lít năm 2009 lên 6,67 tỷ lít năm 2023; tính theo đầu người, mức tiêu thụ tăng từ 18 lên 66 lít/người/năm.

(Còn tiếp)