Mặc dù biết được giấc mơ là gì, nhưng các nhà khoa học vẫn không chắc chắn tại sao chúng ta mơ. Theo giáo sư Jason Ellis, chuyên gia về khoa học giấc ngủ tại Đại học Northumbria, giấc mơ là những mô hình thông tin cảm giác diễn ra khi não nghỉ ngơi. Chúng thường chỉ diễn ra khi một người đang trong trạng thái giấc ngủ chuyển động mắt nhanh (REM), đó là khi não hoạt động nhưng cơ thể lại rơi vào tình trạng tê liệt. Và các nhà khoa học vẫn chưa thể lý giải được tại sao chúng ta mơ.

Có một học thuyết cho rằng giấc mơ là để bộ não của chúng ta xử lý thông tin và giúp học cách xử lý các tình huống khó khăn - đây là “thuyết tiến hóa”.

Một học thuyết khác, được gọi là "thuyết củng cố trí nhớ", cho rằng mục đích của những giấc mơ là để giúp một người xử lý những gì họ đã học trong suốt cả ngày.

Trong một bài báo viết cho tổ chức Bảo tồn (Conservation), giáo sư Ellis đã viết: "Thuyết tiến hóa cho rằng mục đích của giấc mơ là để học hỏi xem làm thế nào để đối phó với các tình huống đầy thách thức hoặc đe dọa theo một cách an toàn”. “Trong khi đó, thuyết “củng cố trí nhớ” cho rằng giấc mơ là một sản phẩm phụ của việc sắp xếp lại trí nhớ để phản ứng với những gì đã học được trong suốt cả ngày’.

"Cả hai thuyết này đều có ít nhất một điểm chung - khi căng thẳng và lo lắng, chúng ta sẽ mơ nhiều hơn hoặc nhớ giấc mơ của chúng ta thường xuyên hơn, như một cách để đối phó với những hoàn cảnh đầy thách thức và các thông tin mới’. Rõ ràng là giấc mơ thay đổi tùy theo tâm trạng của chúng ta vào ban ngày.

Trong giấc mơ chúng ta cũng thường lo lắng và căng thẳng, và Giáo sư Ellis cho rằng điều này là do não vẫn tỉnh táo khi chúng ta ngủ. Ông cho rằng " trong khi ngủ, mặc dù các giác quan của chúng ta bị suy giảm (và tầm nhìn thì hoàn toàn không có), thông tin cảm giác mạnh, chẳng hạn như một báo động nào đó, sẽ được ghi lại và trong một số trường hợp chúng sẽ được đưa vào giấc mơ.