Vì sao cực Bắc của Trái Đất đang dịch chuyển từ Canada sang Siberia?
Cực Bắc từ không còn ở vị trí thuộc địa phận Canada mà đang di chuyển về phía Siberia do cuộc chiến giằng co khốc liệt của hai “người khổng lồ” nằm sâu dưới lòng đất. Hai người khổng lồ này là hai khu vực có dòng từ âm tính nằm sâu dưới lòng đất bên dưới Canada và Siberia, và đang trong cuộc chiến “được ăn cả, ngã về không”. Từ năm 1999 đến 2019, hai khối từ này đã thay đổi hình dạng và thay đổi cường độ từ tính. Khối nằm dưới Siberia trở nên mạnh hơn một chút. Những thay đổi này khiến cho cực Bắc từ di chuyển về phía Siberia. Giáo sư Phil Livermore của Trường đại học Leeds, Anh, trưởng nhóm nghiên cứu, nói rằng “trước đây chúng tôi chưa từng thấy điều gì như vậy”.
Tháng 10/2007, cực Bắc từ vượt qua đường đổi ngày quốc tế và bước sang bán cầu Đông, đi xa khỏi cực Bắc địa lý 390km. Sau đó, cực Bắc từ bắt đầu di chuyển xuống phía Nam. Sự thay đổi này diễn ra rất nhanh, đến mức vào năm 2019, tức là sớm hơn quy định 1 năm, các nhà địa chất học buộc phải công bố Mô hình Từ tính Thế giới, một bản đồ cung cấp cấp mọi thông tin từ dẫn lái máy bay cho đến hệ thống định vị toàn cầu (GPS) trên điện thoại thông minh.
Ai cũng tự hỏi lý do gì mà cực Bắc lại dịch chuyển như vậy, cho đến khi giáo sư Livermore và các đồng nghiệp phát hiện ra hai khối từ dưới lòng đất thì câu hỏi mới được giải đáp.
Từ trường sinh ra do dòng xoáy cuộn của sắt lỏng trong phần ngoài của lõi Trái Đất. Do đó, những biến đổi của dòng chảy này có thể làm thay đổi vị trí của cực Bắc. Tuy nhiên, từ trường không bị gói gọn trong phần lõi mà có các dòng từ trường lọt ra bên ngoài vỏ Trái Đất. Và chính hai dòng từ nằm ở dưới Canada và Siberia là những chỗ mà các dòng từ trường trong lõi lọt ra ngoài.
Các nhà nghiên cứu đã phát hiện ra điều này trong thời gian từ năm 1999 đến 2019, dòng từ bên dưới Canada trải dài từ Đông sang Tây và được chia làm hai dòng nhỏ hơn hợp lại với nhau, có thể do một sự biến đổi của lõi Trái Đất trong giai đoạn 1970 – 1999. Trong hai dòng từ này, một dòng có cường độ mạnh hơn, nhưng về tổng thể thì do sự dàn trải này nên chúng bị suy yếu.
Hơn nữa, do bị chia làm 2 dòng nhỏ nên dòng nhỏ mạnh hơn có xu hướng bị kéo về phía Siberia. Chính điều này lại càng làm cho dòng từ ở Siberia tăng thêm sức mạnh.
Mặc dù vậy, hai dòng từ ở Canada và Siberia ở thế gần như cân bằng, dòng Siberia chỉ mạnh hơn một chút. Vì thế, theo các nhà nghiên cứu, chỉ cần một điều chỉnh nhỏ ngược lại là có thể làm đảo chiều dòng từ để cho cực Bắc từ trở về Canada như cũ.
Tổng hợp nhiều nguồn