MỸ - Chính sách tịch thu vàng từng bị coi là "cướp của", nhưng nghịch lý thay lại là liều thuốc giúp nền kinh tế số 1 thế giới thoát khỏi vũng lầy giảm phát và bật tăng GDP ngoạn mục trong những năm sau đó.

“Hãy giao nộp vàng hoặc ngồi tù 10 năm”, đó không phải kịch bản của một bộ phim, mà là sự thật lịch sử xảy ra tại “xứ sở cờ hoa” cách đây chưa đầy một thế kỷ.

Vào thời điểm nước Mỹ chìm sâu trong cuộc Đại khủng hoảng, một sắc lệnh bất ngờ được ban hành, khiến hàng triệu công dân bỗng nhiên trở thành chủ sở hữu của thứ mà chính phủ gọi là “tài sản bất hợp pháp”.

Chỉ trong thời gian ngắn, việc nắm giữ vàng trở thành bất hợp pháp. Chính quyền yêu cầu giao nộp và chỉ vài tháng sau họ lặng lẽ đổi luật chơi, để rồi sau đó nâng giá vàng khiến người dân chịu thiệt.

Tại thời điểm bị cưỡng bức thu mua vàng, chính phủ trả giá người dân theo mức 20,67 USD mỗi ounce. Nhiều người nghĩ rằng đó chỉ là một sự ép buộc mang tính thời chiến.

Tuy nhiên, gần một năm sau, ngày 30/1/1934, Roosevelt ký tiếp Đạo luật Dự trữ Vàng (Gold Reserve Act). Đạo luật này không chỉ tước quyền quy đổi đồng đô la ra vàng của người dân (hủy bỏ bản vị vàng một cách hiệu quả), mà còn lập tức tăng giá vàng lên 35 USD/ounce.

Dân chúng nhận ra mình là người chịu thiệt: Mới hôm trước chính phủ thu mua vàng của họ với giá 20,67 USD, hôm sau chính phủ bán lại (hoặc tái định giá) số vàng đó với giá 35 USD trên thị trường quốc tế. 

Khoản chênh lệch khổng lồ này chảy thẳng vào ngân khố quốc gia và được dùng để thành lập Quỹ Ổn định Tiền tệ (Exchange Stabilization Fund), giúp chính phủ can thiệp sâu hơn vào thị trường tài chính mà không cần qua Quốc hội.

(Còn tiếp)