SAUDI ARABIA - Ghawar, mỏ dầu lớn nhất hành tinh, đã góp phần định hình vận mệnh của một quốc gia và cả thị trường năng lượng thế giới trong hơn 70 năm qua.

Một mỏ dầu có thể biến một quốc gia từ nghèo thành giàu chỉ trong vài thập kỷ nhưng cũng có thể khóa chặt số phận của nó vào "lời nguyền tài nguyên", khiến nền kinh tế dễ phụ thuộc và kém đa dạng hóa nếu không được quản lý khôn ngoan. Đây chính là thực tế mà mỏ Ghawar đang trải qua.

Dù luôn được coi là “đại gia hàng đầu” trong ngành dầu khí nhưng Ghawar không tránh khỏi những thách thức tiềm ẩn. 

Ghawar được coi là “bất khả chiến bại” với khả năng cung cấp dầu cực lớn trong nhiều thập kỷ. Tuy vậy, dữ liệu từng công bố cho thấy sản lượng tối đa hiện nay khoảng 3,8 triệu thùng/ngày, thấp hơn khoảng một phần ba trong thập niên trước là 5,8 triệu thùng/ngày. 

Các giàn khai thác tại Ghawar ngày nay vẫn bơm ra hàng triệu thùng dầu mỗi ngày, đóng góp phần lớn vào sản lượng dầu của Saudi Arabia. Ảnh: NS Energy

Các chuyên gia dầu khí đánh giá rằng, mặc dù mỏ vẫn rất lớn về quy mô, áp lực khai thác kéo dài hơn 7 thập kỷ đã làm giảm độ “trẻ” của Ghawar, buộc công ty dầu khí quốc gia Saudi Aramco phải áp dụng nhiều công nghệ phục hồi nâng cao (EOR), bơm nước và bơm khí để duy trì sản lượng.

Điều này không chỉ là thách thức kỹ thuật mà còn gợi mở bài toán chiến lược năng lượng dài hạn. Khi mỏ dầu lớn nhất thế giới đã “già”, Saudi Arabia sẽ trông chờ vào đâu trong tương lai: Dầu khí truyền thống hay các nguồn năng lượng mới?

Một chi tiết đáng chú ý khác là việc Saudi Aramco lần đầu công bố dữ liệu chi tiết về sản lượng các mỏ lớn trong tài liệu phát hành trái phiếu, điều mà trước đây gần như là “bí mật nhà nước”. 

Sự minh bạch này góp phần thay đổi cách thị trường nhìn nhận ra rằng: Ghawar không còn là một “đại dương dầu mỏ vô tận” mà là một tài sản đang dần chuyển sang giai đoạn suy giảm sản lượng thực tế.

Ngành dầu khí toàn cầu đang chứng kiến những thay đổi chưa từng có: từ các dự án khí tự nhiên hóa lỏng (LNG), đến áp lực giảm khí thải carbon và cạnh tranh từ năng lượng xanh.