Nghiện video ngắn có thể dẫn đến ‘thối não’ và nguy hiểm hơn khi video ngắn AI đang xuất hiện ngày càng nhiều trên các nền tảng khiến việc gây nghiện dễ hơn.

Ông Võ Quốc Hưng, Giám đốc tăng trưởng của Tonkin Agency cho biết, hội chứng nghiện video ngắn sau khi TikTok bùng nổ, từ năm 2021 – 2022 đã có các nghiên cứu khoa học chứng minh và đăng trên các tạp chí khoa học về thần kinh uy tín của thế giới như Neurolmage.

Theo đó, vào năm 2021, các nhà khoa học đại học Chiết Giang đã sử dụng công nghệ chụp cộng hưởng từ chức năng (fMRI) để theo dõi hoạt động não bộ của người dùng khi xem video được thuật toán gợi ý. Kết luận rằng các video ngắn hoạt động giống như cơ chế của các trò chơi may rủi (gambling): mỗi lần vuốt lên là một lần mở "hộp quà bí mật", kích thích não tiết Dopamine (chất dẫn truyền thần kinh và hormone được sản xuất tự nhiên trong não bộ) liên tục để duy trì hành vi lướt.

Hay ứng dụng lý thuyết Điều kiện hóa hành động (Operant Conditioning) do nhà tâm lý học B.F. Skinner phát triển từ thế kỷ 20, được Nir Eyal ứng dụng vào thiết kế công nghệ hiện nay. Trong đó, ứng dụng và nghiên cứu công bố trên Frontiers in Human Neuroscience, năm 2022 đã chỉ ra rằng giao diện cuộn vô hạn, kết hợp với phần thưởng biến đổi khiến vùng não kiểm soát hành vi bị giảm khả năng ức chế, dẫn đến hành vi "lướt vô thức”.

Theo ông Võ Quốc Hưng, từ các nghiên cứu ở trên, do cơ chế sinh học và bẫy Dopamine, video ngắn có độ dài chỉ từ 15 – 60 giây với nội dung dồn dập, khiến não bộ luôn có cảm giác hưng phấn như được nhận phần thưởng. Với tính năng lướt vô tận, kết hợp cơ chế phần thưởng bí mật khiến người dùng liên tục tò mò không biết video tiếp theo như thế nào, làm họ rơi vào trạng thái lướt vô thức quên mất thời gian. Ở đây giống như một dạng thao túng hành vi và khiến cho não người dùng mất kiểm soát.

Bên cạnh đó, với thuật toán nền tảng hiện nay đều sử dụng AI để phân tích từng giây, thậm chí từng 1/100 giây thao tác của người dùng; kiểu như họ dừng lại xem bao lâu, có thích hay chia sẻ không, có tương tác khác như comment ... hay không. Từ đó thuật toán liên tục tối ưu hóa việc cung cấp nội dung, chỉ đẩy những nội dung chính xác với thị hiếu cá nhân, tạo ra một ma trận nội dung đúng ‘gu’ khiến người dùng rất khó thoát ra vì cảm giác tiếc nuối.

(Còn tiếp)