Trong hàng không, nhân sự dự bị, thiết bị dự phòng hay thời gian đệm đều tốn chi phí. Nhưng khi một mắt xích gặp sự cố, những nguồn lực ấy có thể giúp hệ thống duy trì khai thác và bảo đảm an toàn.

Theo thông tin được công bố đến nay, chiếc Boeing 737 MAX 8 từ Dubai đi Tel Aviv gặp tình huống nghiêm trọng trong buồng lái khi cơ phó tấn công cơ trưởng và tìm cách giành quyền kiểm soát tàu bay.

Trên chuyến bay có hai phi công Flydubai đang di chuyển để thực hiện nhiệm vụ khác. Khi sự việc xảy ra, họ tham gia kiểm soát tình hình, tiếp quản buồng lái và đưa máy bay hạ cánh xuống Tabuk, Saudi Arabia. Cuộc điều tra của UAE vẫn đang tiếp tục, vì vậy còn nhiều chi tiết chưa thể kết luận.

Điều đáng nói không phải là từ nay các hãng nên bố trí thêm phi công trên mọi chuyến bay. Hai người có mặt trên FZ1073 vì yêu cầu khai thác của hãng, chứ không phải vì người ta đã dự liệu trước một kịch bản như vậy. Nhưng sự tình cờ ấy lại gợi ra một nguyên tắc rất cũ của hàng không: không xây dựng an toàn trên giả định rằng mọi thứ sẽ luôn vận hành đúng như kế hoạch.

Một chiếc máy bay thương mại hiện đại được thiết kế với nhiều tầng dự phòng. Hệ thống điện có nguồn thay thế, thủy lực có nhiều kênh, thiết bị dẫn đường và thông tin liên lạc không trông chờ vào một thiết bị duy nhất. Mục tiêu là để một lỗi đơn lẻ khó có thể ngay lập tức đẩy chiếc máy bay vào tình trạng mất kiểm soát.

Chuyến bay Qantas 32 ngày 4/11/2010 là ví dụ thường được nhắc tới. Một động cơ của chiếc Airbus A380 vừa rời Singapore bị phá hủy, các mảnh vỡ làm hư hại nhiều hệ thống. Tổ bay vẫn đưa máy bay quay lại Changi và hạ cánh an toàn. Nhiều bộ phận đã hỏng cùng lúc nhưng vẫn còn đủ hệ thống và con người để kiểm soát tình hình.

Tư duy ấy còn hiện diện ở những thứ hành khách ít để ý hơn. Khi lập kế hoạch một chuyến bay, tổ lái không tính lượng nhiên liệu vừa đủ từ điểm đi đến điểm đến. Phải tính tới nhiên liệu dự phòng, sân bay dự bị trong những trường hợp cần thiết và lượng nhiên liệu cuối cùng phải duy trì. Sân bay đích có thể bình thường lúc cất cánh nhưng vài giờ sau gặp giông hoặc sự cố đường băng. Phương án khác phải được tính từ trước.

(Còn tiếp)