Chuyển đổi xanh trong giao thông không thể chỉ dừng ở việc khuyến khích sử dụng xe điện mà phải bắt đầu từ kiểm soát chặt khí thải, đồng thời thiết kế chính sách đủ mạnh để thay đổi hành vi thị trường.

TS. Phạm Sỹ Thành, Giám đốc Trung tâm Nghiên cứu kinh tế và chiến lược Trung Quốc (CESS) đã chia sẻ kinh nghiệm từ Trung Quốc và gợi mở cách chuyển đổi xanh trong giao thông tại Việt Nam.

Từ kinh nghiệm của Trung Quốc, ông Thành cho rằng Việt Nam cần xây dựng lộ trình chuyển đổi xanh giao thông dài hạn, có trọng tâm và phù hợp với điều kiện thực tế.

Trước hết, chúng ta cần áp dụng ngay các tiêu chuẩn khí thải phương tiện nghiêm ngặt, coi đây là “đòn bẩy” thúc đẩy thị trường chuyển dịch sang phương tiện sạch.

Việc ban hành quy chuẩn kỹ thuật, đặc biệt tại các đô thị lớn như Hà Nội, TPHCM cần đi trước một bước, thậm chí ở mức cao hơn hiện nay. Khi tiêu chuẩn được siết chặt thông qua hệ thống đăng kiểm và quản lý, cả người dân và doanh nghiệp sẽ buộc phải điều chỉnh hành vi.

Ông Thành nhấn mạnh: “Cách tiếp cận dựa trên tiêu chuẩn sẽ tạo tín hiệu rõ ràng cho thị trường, giúp các chủ thể chủ động chuyển đổi thay vì chờ đợi”.

Chúng ta cũng cần ưu tiên phát triển hạ tầng sạc theo hướng đồng bộ và hiệu quả. Việc bố trí trạm sạc phải hợp lý, không chỉ tăng số lượng mà phải tối ưu khả năng tiếp cận và rút ngắn thời gian di chuyển đến điểm sạc (yếu tố then chốt để nâng cao trải nghiệm người dùng). Đồng thời, chúng ta cần có chính sách giá điện phù hợp để đảm bảo chi phí sạc đủ hấp dẫn.

Đáng chú ý, ông Thành đề xuất giao vai trò phát triển hạ tầng sạc cho các đơn vị vận hành trạm sạc chuyên nghiệp nhằm đảm bảo tính thống nhất, an toàn và hiệu quả, nhất là trong bối cảnh yêu cầu về phòng cháy, chữa cháy ngày càng cao.

Ở trung hạn, chúng ta cần phân nhóm phương tiện để có lộ trình phù hợp, ưu tiên chuyển đổi trước với giao thông công cộng và các phương tiện dịch vụ đô thị, từ đó tạo hiệu ứng lan tỏa trước khi mở rộng sang xe cá nhân; đồng thời, thúc đẩy kết nối giữa các loại hình giao thông và hạ tầng nhằm nâng cao hiệu quả toàn hệ thống.

(Còn tiếp)