Hà Nội đang lấy ý kiến người dân về đề án “Vùng phát thải thấp trong Vành đai 1”, trong đó đáng chú ý là chính sách hỗ trợ chuyển đổi từ xe máy xăng sang phương tiện sử dụng năng lượng sạch.

Trao đổi với PV VietNamNet, chuyên gia kinh tế Nguyễn Thượng Lạng (Đại học Kinh tế Quốc dân) nhận định chủ trương xây dựng vùng phát thải thấp của Hà Nội là bước đi tích cực, phù hợp xu hướng phát triển đô thị xanh tại nhiều thành phố lớn trên thế giới.

Theo ông, việc quản lý phương tiện theo mức độ phát thải thay vì phân biệt xe xăng hay xe điện là cách tiếp cận hiện đại, công bằng hơn, bởi mục tiêu là giảm ô nhiễm môi trường, không phải cấm đoán cơ học theo loại phương tiện.

Ông đánh giá chính sách hỗ trợ đổi xe, đặc biệt với hộ nghèo và cận nghèo, thể hiện tính nhân văn, giúp giảm áp lực chi phí khi chuyển đổi. Nếu triển khai hiệu quả, đây sẽ là cú hích thúc đẩy thị trường phương tiện xanh, đồng thời tạo thêm việc làm trong các lĩnh vực sản xuất, dịch vụ bảo dưỡng, trạm sạc và logistics liên quan.

Tuy nhiên, ông Lạng cho rằng mức hỗ trợ tối đa 5 triệu đồng với đa số người dân có thể chưa đủ hấp dẫn, bởi giá xe điện chất lượng tốt vẫn cao hơn đáng kể so với xe máy xăng cũ. Trong khi đó, nhiều lao động thu nhập thấp vẫn phải cân nhắc chi phí khi chuyển đổi phương tiện.

“Một vấn đề khác là hạ tầng phải đi trước một bước. Nếu trạm sạc, điểm đổi pin, nơi gửi xe và hệ thống điện dân sinh chưa đáp ứng, người dân sẽ ngại chuyển đổi dù có hỗ trợ tài chính”, ông nói.

Theo vị chuyên gia, thành phố cần tính đến bài toán thu hồi, tái chế xe cũ và pin điện để tránh phát sinh ô nhiễm mới.

Đồng tình với việc áp dụng vùng phát thải thấp theo lộ trình, từng khu vực, ông Lạng cho rằng cần đánh giá tác động kỹ lưỡng trước khi mở rộng. Nếu triển khai quá nhanh, chính sách có thể ảnh hưởng đến nhóm lao động phụ thuộc vào xe máy như shipper, xe ôm công nghệ, tiểu thương hay người đi làm từ ngoại thành.

Ông đề xuất Hà Nội cần đồng thời phát triển mạnh giao thông công cộng, tăng kết nối metro - xe buýt - xe đạp công cộng; minh bạch tiêu chí kiểm định khí thải, thủ tục hỗ trợ và nguồn kinh phí. Khi người dân thấy thuận tiện, tiết kiệm và công bằng, quá trình chuyển đổi sẽ nhận được sự đồng thuận cao.

(Còn tiếp)