Hà Nội đang đứng trước một lựa chọn không dễ dàng: tiếp tục chấp nhận tình trạng ùn tắc giao thông ngày càng nghiêm trọng hay mạnh dạn triển khai những giải pháp có thể gây tranh luận nhưng cần thiết cho tương lai của đô thị.

Có thể thấy, đề xuất thu phí phương tiện vào khu vực nội đô từ Vành đai 1 từ năm 2028 là một quyết định khó của Hà Nội. Gần một thập kỷ qua, ý tưởng này nhiều lần được đưa ra rồi lại lùi lại vì những tranh luận chưa có hồi kết. Từ chủ trương năm 2017, phương án 87 trạm thu phí năm 2021 đến kế hoạch triển khai trong những năm tới, những băn khoăn vẫn không thay đổi: giao thông công cộng đã đủ tốt chưa, người dân có đồng thuận không, xe cộ sẽ dồn đi đâu, công nghệ có đáp ứng được yêu cầu quản lý hay không?

Đó đều là những câu hỏi chính đáng. Nhưng nếu chỉ dừng lại ở những câu hỏi, Hà Nội sẽ tiếp tục lặp lại vòng luẩn quẩn kéo dài nhiều năm qua: bàn rất nhiều nhưng thay đổi rất ít.

Với một đô thị hơn 10 triệu dân như Hà Nội, nếu chỉ trông chờ vào việc mở thêm đường, xây thêm cầu thì bài toán ùn tắc gần như không có điểm dừng.

Muốn giảm ùn tắc, thành phố phải tác động vào nhu cầu sử dụng phương tiện cá nhân. Và thu phí phương tiện vào nội đô là một trong những công cụ để thực hiện mục tiêu này.

Điều cần nhìn nhận rõ, thu phí nội đô không nhằm mục tiêu tăng thu ngân sách mà để điều chỉnh hành vi tham gia giao thông, khuyến khích người dân giảm sử dụng phương tiện cá nhân và chuyển sang các phương thức di chuyển phù hợp hơn.

Không ít ý kiến cho rằng Hà Nội nên chờ giao thông công cộng phát triển mới thu phí nội đô. Nhưng nếu đợi đủ mọi điều kiện thuận lợi, thành phố có thể sẽ còn chờ thêm nhiều năm nữa.

Giao thông công cộng là quá trình đầu tư lâu dài, trong khi ùn tắc đang diễn ra từng ngày, gây lãng phí thời gian, nhiên liệu và làm suy giảm chất lượng môi trường sống.

Thay vì trì hoãn, Hà Nội hoàn toàn có thể triển khai theo lộ trình phù hợp: thí điểm trong phạm vi hẹp, đánh giá tác động rồi điều chỉnh cơ chế vận hành trước khi mở rộng.

(Còn tiếp)