Trong hàng không, nhân sự dự bị, thiết bị dự phòng hay thời gian đệm đều tốn chi phí. Nhưng khi một mắt xích gặp sự cố, những nguồn lực ấy có thể giúp hệ thống duy trì khai thác và bảo đảm an toàn.

Ở Việt Nam, tư duy này đã thể hiện trong quy định về thời gian làm nhiệm vụ của tổ bay. Bộ Quy chế An toàn hàng không dân dụng quy định giới hạn giờ làm nhiệm vụ và giờ bay trong từng khoảng thời gian đồng thời có quy định về nhiệm vụ dự bị. Những con số ấy nhìn khá hành chính nhưng bản chất là để việc khai thác không dựa trên giả định rằng con người có thể làm việc liên tục mà năng lực vẫn không thay đổi.

Kiểm soát viên không lưu cũng có giới hạn thời gian trực tiếp điều hành tàu bay và thời gian nghỉ giữa các phiên làm việc. Những khoảng nghỉ ấy không tạo thêm chuyến bay nào nhưng một người đã mệt hoặc giảm tập trung có thể trở thành điểm yếu của cả hệ thống.

Bài toán này sẽ đáng quan tâm hơn khi hàng không Việt Nam bước vào giai đoạn phát triển mới. Sân bay Long Thành đi vào khai thác, mạng sân bay và đường bay mở rộng, nhu cầu nhân lực tăng lên. Khi sản lượng tăng nhanh, sức ép sử dụng tối đa tàu bay, hạ tầng và con người cũng lớn hơn. Một trục trặc nhỏ cũng dễ lan sang nhiều khâu hơn.

Với hãng hàng không, câu hỏi có thể rất cụ thể: Nếu vài tổ bay đồng thời chạm giới hạn giờ làm nhiệm vụ vì chuyến bay chậm kéo dài, lịch khai thác phía sau sẽ xử lý thế nào? Nếu một tàu bay hỏng ở sân bay ngoài căn cứ chính, thợ máy và vật tư được đưa tới bằng cách nào? Nếu hệ thống công nghệ thông tin phục vụ điều hành bị gián đoạn, hãng còn phương thức nào để duy trì những chức năng thiết yếu?

Với sân bay và đơn vị bảo đảm hoạt động bay cũng vậy. Một nguồn điện dự phòng chỉ có ý nghĩa nếu được thử; một quy trình ứng phó chỉ đáng tin khi con người đã từng thực hành. Vì thế các kịch bản ít xảy ra vẫn cần được diễn tập: Mất điện, gián đoạn hệ thống công nghệ, đường cất hạ cánh phải đóng tạm thời hoặc nhiều chuyến bay chuyển hướng cùng lúc.

Qua những tình huống ấy, tổ chức cũng có thể nhìn ra nơi nào đang phụ thuộc quá nhiều vào một người, một thiết bị hay một nhà cung cấp duy nhất. Nếu một mắt xích như vậy gặp vấn đề mà không có phương án thay thế, đó mới là điều đáng lo.

(Còn tiếp)